OrthoExpert Logo

 

Select location

Belgrade Nis

Current location: Belgrade

You can change the default location at any time by clicking Change location

Dekompresija karpalnog tunela


Karpalni tunel predstavlja prostor u korenu šake u kojem se nalazi središnji živac (n. medianus) i devet tetiva koje imaju ulogu u savijanju prstiju. Prostor je sa dlanske strane šake prekriven jednom fibroznom trakom, karpalnim ligamentom (retinaculum flexorum mani). Usled povećanja pritiska u ovom “tunelu” dolazi do iritacije središnjeg živca, te se simptomi ispoljavaju najčešće u vidu trnjenja palca, kažiprsta, srednjeg i polovine domalog prsta, bolova, a ređe i gubitkom funkcije mišića koji savijaju prste.

Dekompresija karpalnog tunela je efikasna metoda u lečenju ovog oboljenja sa dosta dobrim ishodom, naravno, u zavisnosti od stadijuma bolesti. Procedura je kratkotrajna, obavlja se u lokalnoj anesteziji, strukture se nalaze odmah ispod kože i relativno je bezbedna – povrede živca se veoma retko dešavaju.

Procedura se sastoji u hirurškom presecanju navedene fibrozne trake, odnosno karpalnog ligamenta uzdužnim rezom.

Procedura se može obaviti na dva načina – otvoreno i artroskopski.

Otvorena procedura podrazumeva pravljenje reya u dužini od oko 3–4 cm, kako da bi se fibrozna traka u potpunosti vizualizovala, te samim tim i u potpunosti presekla, čime se postiže dekompresija (smanjenje pritiska) u karpanom tunelu.

Artroskopska procedura podrazumeva korišćenje artroskopa, odnosno kamere gde se kroz mali rez (širine do 5 mm) ulazi u karpalni tunel i nožem na vrhu artroskopa preseca pomenuta fibrozna traka. Prednost ove procedure je manji rez uz nešto brži oporavak, ali je za izvođenje ove procedure neophodna velika spretnost i iskustvo hirurga, kako bi se procedura obavila u potpunosti, odnosno fibrozna traka kompletno presekla. Lekarski tim OrthoExpert u potpunosti je osposobljen za obavljanje artroskopske dekompresije karpalnog tunela.

Nakon izvođenja procedure dekompresije u bilo kojoj formi, pacijent se otpušta kući istog dana i dozvoljeno je korišćenje šake i prstiju do granice bola odmah nakon operacije.

Blokada šake


Blokada šake je relativno česta terapeutska metoda lečenja patoloških stanja poput degenerativnog oboljenja zgloba korena palca, ručnog zgloba i ostalih zglobova šake, upalnih procesa na tetivama kao što su: škljocavi prst, upala tetiva palca,  Dipitrenova kontraktura (u početnom stadijumu) i sindrom karpalnog tunela. Najbolje je blokadu obavljati pod kontrolom ultrazvuka, čime se postiže preciznost u tretiranju bolnog mesta i izbegava davanje blokada u samu tetivu, što nije poželjno.

Blokada ručnog zgloba se sastoji od kombinacije kortikosteroida i lokalnog anestetika koji udruženim delovanjem smanjuju iritaciju bolnog mesta. Lokalni anestetik deluje odmah nakon davanja blokade i bolovi tipično nestaju ili se znatno smanjuju veoma brzo. Ukoliko dođe do smanjenja bolova odmah nakon blokade, velika je verovatnoća da će blokada pomoći na duže staze. Nakon izvesnog perioda (5–18 sati) može doći do neznatnog pogoršanja i simptoma poput manjeg bola i modrih tragova.

Kortikosteroid u blokadi počinje da deluje nakon par dana i deluje 4–6 nedelja, koliko je potrebno za oslobađanje hormona iz kortikosteroida. S obzirom na to da hormoni deluju na okolno tkivo, blokada zgloba šake se ne preporučuje češće od 3 puta ukupno u periodu od 6 meseci. Nakon toga potrebno je da prođe izvesno vreme pre nego što je opet moguće pristupiti ovom tipu lečenja. 

Tretman kortikosteroidima može imati više neželjenih dejstava koja brzo nestaju. Neka od njih su:

  • Jak bol na tretiranom mestu izazvan delovanjem kortikosteroida – bol je bezopasan i nestaje u roku od 24 časa,
  • Crvenilo i osećaj toplote u predelu lica,
  • Povišen krvni pritisak,
  • Porast šećera u krvi,
  • Infekcija, povišena temperatura i natečenost tretiranog područja,
  • Promene na koži, atrofija kože, bledilo.

Artroskopija šake


Artroskopija šake, odnosno artroskopija ručnog zgloba, primenjuje se kod raznih oboljenja kako bi se postavila precizna dijagnoza stanja poput povrede zgloba, hrskavice i zglobne kapsule, ali i kako bi se problemi tretirali.

Indikacije za artroskopiju zgloba ruke su prelomi u predelu ručnog zgloba (žbice i čunaste kosti), ispiranje zgloba, popuštanje i uklanjanje kapsule zgloba (reumatoidni artritis), gangliektomija, uklanjanje slobodnih tela, debridman i rekonstrukcija triangularnog ligamenta, stabilizacija interosealnog ligamenta, ispiranje i drenaža zgloba (septični artritis), a primenjuje se i u drugim slučajevima nejasne etiologije. Artroskopija šake omogućava tretiranje većine ovakvih stanja i povreda i traje u proseku jedan sat, a obavlja se kroz dva mala reza u predelu ručnog zgloba. Kroz ove rezove instrumentima se ulazi u ručni zglob i postavlja dijagnoza, a zatim se pristupa uklanjanju problema.

Nakon što se artroskopija ručnog zgloba okonča, potrebno je dati analgetik, a najčešće se kroz blokadu koja se postavlja u toku operacije daje sredstvo protiv bolova. Blokada u potpunosti otklanja bol i ovo stanje traje 12 do 24 časa. Ukoliko se blokada ne aplikuje, potrebno je uzeti analgetike po preporuci lekara.

Nakon operacije potrebno je mirovati par dana i uzimati lekove protiv bolova. Postoji tendencija naticanja operisanog područja, kao i cele ruke. Otok se može smanjiti ili sprečiti na više načina, recimo elevacijom ruke ili vežbama za poboljšanje cirkulacije. Svakodnevnim aktivnostima se treba vratiti postepeno uz konsultaciju sa lekarom.

Artroskopija ručnog zgloba ima nekoliko bitnih prednosti u odnosu na otvoreni operacioni zahvat:

  • manji rizik od infekcija,
  • znatno manje oštećenje okolnog tkiva prilikom operacije,
  • brz oporavak.

Skijaški palac (palac lovočuvara)


Skijaški palac (palac lovočuvara) predstavlja rascep unutrašnjeg pobočnog ligamenta u gornjem zglobu palca. Ovo stanje može voditi u nestabilnost palca, bolove u palcu, slabost pri “pinceta hvatu”, a daljim razvojem i u artrozu palca, odnosno propadanje hrskavice zgloba. Do ove pojave može doći usled snažnog odvođenja palca (abdukcija). Pri padu na otvorenu šaku u kojoj se nalazi skijaški štap dolazi upravo do stresnog, iznenadnog i snažnog odvođenja palca i rascepa ligamenta, odakle potiče naziv skijaški palac. Ova povreda naziva se još i palac lovočuvara, jer je pedesetih godina XX veka primećena kod lovočuvara koji su male ptice nakon ustrela ubijali stiskajući ptičji vrat izmedju palca i kažiprsta ("pinceta hvat"), pritom delujući ekstremnom silom na gornji zglob palca ka upolje, sa posledičnim rascepom unutrašnjeg pobočnog ligamenta.

Stener lezija je stanje u kome je aduktorna aponeuroza interponirana (umetnuta) između povređenog ligamenta i koštanog pripoja, pa je izlečenje u smislu zarastanja ligamenta nemoguće.

Dijagnostika

Prilikom pregleda uočava se otok i bol sa unutrašnje strane gornjeg zgloba palca. Potom se testira bočni stabilitet zgloba. Pregled se vrši sa potpuno opruženim ili vrlo malo savijenim zglobom, uz dozvoljene granične vrednosti krivljenja palca u gornjem zglobu upolje koje variraju između 30° i 45°. Zbog toga je neophodno izvršiti poređenje sa zdravom stranom, odnosno zdravim palcem.

Ukoliko dođe do zaustavljanja krivljenja palca pri testu, to je znak delimičnog rascepa ligamenta, u suprotnom je reč o kompletnom rascepu.

Test se po pravilu najbolje izvodi u lokalnoj anesteziji, a radiografija palca je neophodna radi dijagnostike eventualnog koštanog preloma – otrgnuća na mestu pripoja ligamenta.

Lečenje skijaškog palca

Ukoliko je u pitanju istegnuće ligamenta bez značajnije nestabilnosti zgloba, lečenje se obavlja rasteretnom šinom (ortoza za palac) u roku od 3 nedelje. Dislocirani prelom gde je pripoj ligamenta sa delom kosti otrgnut i bez prisutne nestabilnosti zgloba leči se šinom u roku od 4 nedelje.

Kod jasno uočljive nestabilnosti pri testiranju bočne stabilnosti zgloba i kod dislociranih preloma neophodno je hirurško lečenje u smislu zatezanja ligamenta (rekonstrukcija ligamenta).

Viseći prst (raskid tetive dubokog opružača prsta)


Viseći prst (eng. Drop Finger) je stanje u kojem dolazi do rascepa tetive dubokog opružača prsta na pripoju na donjem članku prsta, što onemogućava aktivno opružanje donjeg zgloba prsta. Moguće je da dođe i do preloma, odnosno otrgnuća dela kosti na donjem članku prsta sa nadlanske strane zajedno sa tetivnim pripojem. Po pravilu, viseći prst je povreda koja nastaje nakon iznenadne forsirane fleksije, odnosno savijanja donjeg članka prsta (često udarac loptom u vrh ispravljenog prsta koji se iznenada savija pod dejstvom sile).

Ovaj vid povrede najčešće se dešava na srednjem, domalom i malom prstu.

Dijagnostika

  1. Bol i otok prsta nakon traume;
  2. Donji zglob prsta je polusavijen i ne može se aktivno ispraviti;
  3. Prisutna je bol na dodir sa nadlanske – gornje strane prsta, malo iznad nokta, i širi se oko povređene tetive u predelu srednjeg i gornjeg članka prsta;
  4. Tom prilikom dolazi do ekstremnijeg ispravljanja prsta – hiperekstenzije u srednjem zglobu, dok je prst u donjem zglobu savijen i ne može se ispraviti;
  5. Radiografija šake otkriva prelom donjeg članka prsta na gornjoj strani.

Lečenje visećeg prsta

Lečenje visećeg prsta može biti neoperativno i operativno.

Neoperativno lečenje

Vrši se imobilizacija donjeg zgloba prsta pomoću šine ili ortoze za prst – danas je dostupan veliki broj različitih ortoza. Srednji zglob prsta mora biti pokretan. Donji zglob prsta mora biti ispružen, ali ne prekomerno ispružen (hiperekstendiran).

Jedan deo manje uspešnih rezultata lečenja može se pripisati lošem razumevanju suštine lečenja od strane pacijenta. Stoga je za dobar rezultat lečenja neophodno objasniti pacijentu da se ortoza za prst mora koristiti kontinuirano, bez skidanja. Ukoliko pacijent ima potrebu da opere šaku, odnosno povređeni prst, neophodno je objasniti da je prilikom procedure pranja neophodno prst sve vreme držati ispravljenim i da se savijanje prsta ne sme pokušavati, naročito u donjem (povređenom) zglobu.

Šina (ortoza) za prst se mora nositi šest nedelja kontinuirano, a potom naredne dve nedelje samo noću. Ukoliko se na kontrolnom pregledu šest nedelja nakon nošenja šine uoči da je donji članak prsta u savijenom položaju i izostaje aktivno opružanje, lečenje se mora ponovo iznova započeti, odnosno šina se mora nositi u kontinuitetu još šest nedelja.

Operativno lečenje

Operativno lečenje sprovodi se u slučaju otvorene povrede – preloma donjeg članka sa otgrnućem tetivnog pripoja, pri čemu dolazi do delimičnog iščašenja donjeg zgloba prsta.

Operacija je eventualno indikovana ukoliko je koštani fragment veliki i obuhvata veći deo zglobne površine donjeg članka prsta. Defekt u opružanju donjeg članka prsta ≤20° smatra se dobrim rezultatom.

Ako je i dalje prisutna savijena pozicija prsta u donjem zglobu uprkos gorenavedenom načinu lečenja, savetuje se pregled ortopeda. Status se uglavnom poboljšava tokom vremena. Retko je potrebna sekundarna hirurška intervencija.

De Kervenov sindrom (De Quervainova bolest)


De Kervenov sindrom se verovatno javlja usled ponavljanog ili učestalog povećanog opterećenja tetiva (dugog odvodioca palca i kratkog opružača palca), što dalje vodi u zadebljanje tetivnog omotača, formiranje nove vaskularizacije i istovremeno mukoidne degeneracije. Uprkos tome što se često govori o zapaljenju tetiva i pratećih tetivnih ovojnica, retko je reč o upalnim promenama.

Veoma često se za De Kervenov sindrom vezuju etiološki faktori kao što su prekomerno opterećenje, trauma ili trudnoća.

Dijagnostika

  • Postepeni nastanak bolova iznad korena palca, naročito pri odvođenju palca (abdukciji) i krivljenju šake ka unutra, odnosno ka strani malog prsta. Prilikom savijanja prstiju u hvat (hvat pincete) javljanju se bolovi u predelu ručnog zgloba sa strane korena palca.
  • Uočava se bol na dodir iznad korena palca i u predelu ručnog zgloba u regiji iznad tetiva dugog odvodioca palaca i kratkog opružača palca. Često se javlja otok u opisanoj regiji.
  • Pacijent reaguje bolno na Finkelstajnov test – palac se stavlja unutar ostalih prstiju pri formiranju pesnice i ispitivač vrši pasivno krivljenje šake u ručnom zglobu na stranu ka malom prstu.

Lečenje De Kervenovog sindroma


Nehirurško lečenje

Uvođenje rasteretnog režim (ortoza za ručni zglob sa produžetkom za palac) često dovodi samo do kratkoročnog poboljšanja, bez trajnijeg efekta. Nakon toga, uglavnom se može pokušati lečenje sa NSAID (nesteroidnim antiinflamatornim lekovima)

Injekcija kortikosterioda sa lokalnim anestetikom (ultrazvučno navođena blokada šake) u tetivne ovojnice oko navedenih tetiva daju dobre efekte lečenja. Ova procedura se može ponoviti  nakon 1–2 meseca, ukoliko je potrebno, odnosno ukoliko se tegobe ponovo jave.

Hirurško lečenje

Hirurško lečenje u smislu presecanja tetivne ovojnice i rasterećenja tetiva indikovano je samo kod težih slučajeva, gde bolest dugo traje i konzervativne metode lečenja nisu dale odgovarajući efekat.

Dipitrenova kontraktura


Dipitrenova kontraktura šake je uzrokovana miofibroblastičnom proliferacijom u palmarnoj fasciji, odnosno zadebljanjem vezivnog omotača koji pokriva mišiće i tetive sa dlanske strane šake. Kada se miofibroblastične trake skrate, dolazi do fleksione kontrakture u zglobovima između kostiju doručja i prstiju šake, kao i u samim zglobovima prstiju, sa posledičnom smanjenom funkcijom šake i prstiju. Dipitrenova kontraktura najčešće zahvata kažiprst i mali prst. Prevalenca oboljevanja zavisi od različitih izvora 2–42% populacije. Postoji genetska predispozicija, bez jedinstvenog obrasca nasleđivanja.

Na razvoj dipitrenove kontrakture mogu negativno uticati i brojni drugi faktori: šećerna bolest, trauma, prekomerna upotreba duvana i alkohola.

Prijavljena stopa ponovnog javljanja oboljenja nakon lečenja značajno varira u literaturi.

Dijagnostika

Po pravilu, Dipitrenova kontraktura se najčešće može primetiti u vidu kožnih manifestacija. Nakon toga, javljaju se potkožni čvorovi (Garrod-ovi čvorovi), fiksne nodularne promene sa dlanske strane gornjih međučlanačkih zglobova prstiju. Na dlanu, rane promene na vezivnom omotaču uključuju formiranje pseudokalusa, odnosno zadebljanje kože i potkože, a mogu se pojaviti i nodularne promene – čvorići, koji se fiksiraju za kožu i vezivni omotač (fasciju). Ovi čvorići su često bolni prilikom opterećenja šake i prstiju. Oko polovine pacijenata sa izolovanim čvorićima formiraju vezivne trake koje dovode do kontraktura.

Koža se fiksira za vezivni omotač koji se nalazi ispod nje i biva povučena prema dole, usled čega se stvaraju udubljenja.

Vezivne trake povlače prste u savijeni položaj i nakon dužeg perioda zglobovi prstiju se ne mogu ispraviti, što dovodi do skraćenja ligamenata i zglobnih kaspula, čija je krajnja posledica kontraktura zgloba (ukočenje zgloba).

Lečenje Dipitrenove kontrakture

Lečenje pacijenata koji boluju od Dipitrenove kontrakture sprovodi se po sledećem algoritmu:

  1. Ukoliko je prisutan samo čvorić bez još uvek razvijene kontrakture prstiju, može se pokušati sa ultrazvučno navođenim kortikosteroidnim injekcijama u čvoriće. Nodularne promene nisu indikacija za operaciju.
  2. Ukoliko se razvila laka kontraktura (˂ 30° u MCP zglobu i/ili ˂ 15° u PIP zglobu), preporučuje se da se pacijent adekvatno obavesti o bolesti i umiri. Nakon toga, neophodno je započeti sa vežbama u cilju savladavanja kontraktura, opciono pokušati sa ultrazvučno navođenim kortikosteroidnim injekcijama.
  3. Ukoliko se radi o srednje teškoj kontrakturi (30°-60° u MCP zglobu, 15°-30° u PIP zglobu, kontraktura u intersticijumu između palca i kažiprsta) preporučuje se u lakšim stadijumima perkutana fasciotomija iglom navođenom ultrazvukom (vezivne trake se razdvajaju perkutano, ali je značajno veći rizik recidiva nego pri otvorenoj fasciotomiji). Ukoliko perkutana fasciotomija ne da željeni rezultat, može se pokušati sa ultrazvučno navodjenim injekcijama kolagenaze (jedan deo vezivnih traka se razlaže pod dejstvom enzima, dan nakon terapije prst se ispravlja i lečenje se ponavljapo potrebi). U najtežim slučajevima ili u slučajevima gde perkutana fasciotomija ili injekcije kolagenaze nisu dovele do oporavka, indikovana je parcijalna (delimična) fasciotomija: patološke zategnute vezivne trake i čvorići se uklanjaju hirurškim putem, a dalji operativni zahvati zavise od same veštine hirurga i njegove kreativnosti. U slučajevima dugog trajanja kontraktura i u slučaju recidiva mogu se razmotriti operativne tehnike transplantacije kože ili popuštanja zglobova prstiju.
  4. U slučajevima razvoja teških kontraktura (˃ 60° u MCP zglobu i/ili ˃ 30° u PIP zglobu) preporučuje se primena ultrazvučno navođenih injekcija kolagenaze kao prvi korak ili otvorena parcijalna fasciotomija kao hirurška metoda.
  5. Kod recidiva kontrakture (˃ 30° u MCP zglobu i/ili ˃ 15° u PIP zglobu) može se ponovo pokušati sa upotrebom kolagenaze ili se indikuje reviziona hirurgija u smislu ponovnog popuštanja fascije. U najtežim slučajevima mogu se razmotriti procedure u smislu artrodeza – ukočenja zglobova ili amputacije prstiju.
  6. Kod ponavljanih recidiva, jedina mogućnost lečenja su ukočenja zglobova hirurškim putem ili amputacije prstiju.

Škljocavi prst


Škljocavi prst je stanje u kojem je pokretanje prsta onemogućeno usled mehaničke prepreke između tetive pregibača prsta i njene tetivne ovojnice. Klizna površina u gornjem delu ovojnice tetive može hipertrofirati sa značajnim zadebljanjem. Inflamacija se retko viđa. Nesklad između tetiva (kratkog i dugog pregibača prstiju i dugog pregibača palca) i volumena ovojnice tetive onemogućava klizanje tetive i smanjuje pokretljivost prsta, eventualno ima za posledicu "zaključavanje" prsta u savijenom položaju. Bolesti kao što su šećerna bolest, reumatoidni artritis, sindrom karpalnog tunela i giht u vezi su sa nastajanjem ovog oboljenja. Najčešće je zahvaćen kažiprst, ali može biti zahvaćen i palac, što je najčešći slučaj kod dece.

Dijagnostika

Klinički postoje dva patološka tipa:

  • Nodularni tip – može se opipati zadebljanje na gornjem delu tetivne ovojnice, koja prati tetivu pregibača kada se ona pokreće;
  • Difuzni tip – promene obuhvataju šire područje.

Bol na dodir prisutna je u gornjem delu tetivne ovojnice, dok pacijenti često prijavljuju da im je prst ukočen. Kod jednog dela pacijenata simptome je moguće povezati sa problematikom u središnjem zglobu prsta.

Mogu se javiti bolovi i smanjena snaga pri hvatu, a u teškim slučajevima onemogućeno je aktivno savijanje prsta.

Lečenje škljocavog prsta

Nehirurško lečenje

Škljocavi prst se u početnim fazama može lečiti primenom NSAID (nesteroidni antiinflamatorni lekovi). Injekcije kortikosteroida i lokalnog anestetika pod kontrolom ultrazvuka (blokada šake) često se primenjuju u ranijoj fazi bolesti. Ovaj konzervativni tretman naročito je efikasan u slučaju nodularnog tipa. Rasteretni režim, uz promenu dnevnih aktivnosti, može umanjiti simptome.

Efekat korišćenja ortoza je neizvestan jer ortozu treba koristiti tokom dužeg vremenskog perioda, što predstavlja smetnju pri korišćenju šake, pa je ovaj način lečenja škljočavog prsta nesumnjivo neadekvatan.

Hirurško lečenje

U slučaju dugog trajanja bolesti i izostanka efekta konzervativnog lečenja, indikovano je operativno lečenje u smislu hirurškog odvajanja, odnosno presecanja dela tetivne ovojnice.

Sindrom karpalnog tunela


Sindrom karpalnog tunela je kompresivna neuropatija, gde je središnji živac (nervus medianus) pritisnut u nivou korena šake koji se naziva karpalni tunel.

Sam karpalni tunel ima hidrostatski pritisak koji normalno iznosi 5–15 mm Hg. Ukoliko pritisak pređe 30mm Hg, dolazi do poremećaja mikrocirkulacije (ishrane samog nerva krvlju), ishemija kompromituje nervnu provodljivost, ali će samo u teškim slučajevima dovesti do propadanja nervnog omotača (demijelinizacije). Pritisak varira u toku dana i najveći je u jutarnjim časovima, oko 6 sati ujutru.

Uzroci sindroma karpalnog tunela

Uzrok iritacije nerva je često nepoznat. Anatomska lokalizacija u formi suženog karpalnog tunela je jedan od više uzroka za nastanak idiopatske nervne iritacije. Trudnoća ili metabolička oboljenja mogu biti razlog poremećene mikrocirkulacije oko živca. Pacijenti nakon preloma donjeg okrajka žbice (u predelu ručnog zgloba) mogu imati suženje karpalnog tunela ili oštećenje nervnih vlakana uzrokovano traumom.

Dijagnostika

Klasični simptom sindroma karpalnog tunela je osećaj utrnulosti u prstima koje inerviše središnji živac – palcu, kažiprstu, srednjem prstu i polovini domalog prsta. Do 40% pacijenata, međutim, oseća trnjenje svih prstiju. Simptomi se često javljaju noću i remete spavanje.

Osim u prstima, može se javiti i bol u zglobu ruke. Jedan deo pacijenata, takođe, primećuje slabost u šaci – fine motoričke sposobnosti su kompromitovane, tako da se dešava da lako ispuste stvari iz šake.

Kliničkim pregledom se mogu, između ostalog, uočiti: mišićna atrofija na uzvišenju palca, Tinelov znak, Phalenov test, slabost mišića šake – naročito smanjenje snage kratkog odvodioca palca (musculus abductor pollicis brevis).

Neurofiziološko ispitivanje (EMNG) ima dijagnostičku i prognostičku vrednost, ali nije obavezno ukoliko anamneza i klinički pregled jasno ukazuju na dijagnozu.

Lečenje sindroma karpalnog tunela

Nehirurško lečenje

U lakšim slučajevima sindroma karpalnog tunela, korišćenje ortoza za ručni zglob može biti od pomoći, naročito za trudnice, gde simptomi često nestaju nakon porođaja. Može se pokušati i sa davanjem injekcija kortikosteroida (blokada), uglavnom ultrazvučno navođeno, što ima i dijagnostički značaj.

Efekat promene režima dnevnih aktivnosti je neizvestan način lečenja. Takođe, lečenje oralnim kortikosteroidima, diureticima ili vitaminom B6 se ne preporučuje.

Hirurško lečenje

Hirurško lečenje podrazumeva dekompresiju središnjeg živca u karpalnom kanalu presecanjem transverzalnog karpalnog ligamenta (retinaculum flexorum manus). Operacija se može obaviti otvorenom tehnikom ili endoskopski.

Artroza korena palca (rizartroza)


Artroza korena palca (rizartoza) predstavlja degenerativno oboljenje hrskavice zgloba izmedju kosti ručja i doručja palca. Trećina žena u postmenopauzalnom periodu ima radiografske promene koje odgovaraju artrozi korena palca.

Bolest se češće javlja kod žena, 2–6 puta češće nego kod muškaraca. Učestalost pojavljivanja rizartroze raste sa starenjem. Bolest je često asimptomatska.

Dijagnostika

Dijagnoza se najčešće postavlja na osnovu anamneze i kliničke slike.

Pacijent se žali na bol u korenu palca, koji često zrači u uzvišenje palca i predeo zgloba izmedju kosti doručja i gornjeg članka palca i često su u korelaciji sa pokretanjem palca.
Simptomi se klasično javljaju prilikom rotatornih pokreta (odvrtanja matice šrafa, ili pri uvrtanjeu peškira i sl.).

Bolovi u mirovanju i slabost u palcu javljaju se posledično kako bolest napreduje.

Klinički pregled

  1. Bol u palcu na dodir oko zgloba
  2. Krepitacije (škripanje) pri provokativnom testu (Grind test)
  3. Nestabilnost u palcu prilikom izvodjenja provokativnog testa

Dijagnoza se potvrđuje radiografijom šake koja uključuje i specijalnu projekciju (Bett-ova projekcija) kako bi se dobio bolji uvid u sam zglob.

Lečenje artroze korena palca

1. Rani stadijum sa povremenim bolovima i minimalnim ograničenjem dnevnih aktivnosti

  • Poštedni režim - smanjenje aktivnosti, izbegavanje “hvata pincete” (hvat izmedju palca i kažiprsta) i uvrtanja šake;
  • Ortoza za palac - po potrebi, radi rasterećenja;
  • Analgetici, NSAID (nesteroidni antiiflamatorni lekovi).

2. Prelazni stadijum sa ograničenjem dnevnih aktivnosti

  • Ortoza za palac;
  • NSAID;
  • Steroidne injekcije u zglob korena palca (blokada);
  • Potrebno je pacijenta uputiti na dalje lečenje ortopedu.

3. Uznapredovali stadijum sa značajnim ograničenjem dnevnih aktivnosti i potrebom za svakodnevnom analgetskom terapijom

Moguće je probati sa neoperativnim lečenjem, potrebno je pacijenta uputiti na dalje lečenje ortopedu.

Hirurško lečenje

Postoji čitav niz različitih operativnih tehnika u lečenju uznapredovalih slučajeva rizartroze, kada neoperativno lečenje ne daje željene rezultate. Uklanjanje trapezaste kosti je dugo bila standardna procedura pri hirurškom lečenju. Rezultati su dobri u oko 85% slučajeva.

Rehabilitacioni period nekada može biti dug, u cilju dobijanja adekvatne snage i “pinceta hvata” (hvat izmedju palca i kažiprsta). U današnje vreme najčešće se pribegava zameni zgloba (veštački zglob palca, proteza palca).

Šaka


Šaka je deo tela koji čine kosti, ligamenti, tetive i mišiči, zatim nervi i krvni sudovi. Građa šake je kompleksna, a u njenom sastavu je 27 kostiju. Kosti šake dele se na kosti ručja, doručja i članke prstiju. Kompleksan sastav šake omogućava čoveku brojne pokrete, veoma složene i precizne. Iz tog razloga šaku nazivamo i izvršnim organom. Zglobovi šake dele se u sedam grupa i svi zajedno čine funkcionalnu celinu i deluju kao elipsoidni zglob.

Koža šake se razlikuje na nadlanici i dlanu. Nadlanica ima kožu koja je tanka i labavo vezana za kosti sa dosta limfnih sudova i vena, za razliku od kože dlana koja je zadebljala i jakim vezama pričvršćena za kosti. Ovo objašnjava zašto se otok šake prvenstveno javlja na nadlanici.

Na dlanu, kao ni na stopalu, nema dlaka niti lojnih žlezda, da bi se osigurao jači hvat i da stvari koje se drže ne bi klizile. Sa druge strane, ima dosta znojnih žlezda koje imaju bitnu ulogu u održavanju telesne temperature.

Pokreti šake su mogući zahvaljujući mišićima koji su povezani preko tetiva. Mišići šake mogu se grupisati u tzv. unutrašnje mišiće šake (intrinzični mišići, nalaze se u samoj šaci) i spoljašnje mišiće šake (ekstrinzični mišići, nalaze se u podlaktici, a pripajaju se na kosti šake dugim tetivama). Sve ekstrinzične opružače inerviše radijalni nerv.

Mnogobrojni ligamenti šake pružaju stabilnost zglobovima šake pri pokretima, pri čemu su naročito bitni ligamenti prstiju, koji su pri opruženim prstima labavi, a pri savijanju prstiju i hvatanju se zatežu. Suprotno, ligamenti koji spajaju doručje i prste su najduži pri savijenim prstima, a najkraći pri opruženim prstima. Jedinstvenost pokreta šake se ogleda u specifičnoj funkciji palca koja se naziva opozicija palca. To je sposobnost palca da se, osim pokreta savijanja i opružanja, postavi nasuprot ostalim prstima i da omogući funkciju hvata šake. Glavni snabdevači šake krvlju su radijalna i ulnarna arterija, koje se spajaju formirajući dlanski luk.

U odnosu na svoju veličinu, šaka zauzima najveći prostor u motornom i senzornom delu kore velikog mozga, u poređenju sa drugim delovima tela. Zajedno sa mišićima lica (tzv. mimičkom muskulaturom) učestvuje u podršci govoru i emocijama pri komunikaciji. Šaka je, zbog svakodnevne upotrebe  i zahtevnih pokreta, izložena brojnim opterećenjima, pa je njena složena struktura podložna raznim povredama i oboljenjima.

Povrede šake i oboljenja šake

Naješće povrede i oboljenja šake su:

Procedure za lečenje povreda i oboljenja šake