OrthoExpert Logo

 

Izaberite ordinaciju

Beograd Niš

Trenutno izabrana ordinacija:

Ordinaciju u svakom trenutku možete promeniti klikom na link Promena ordinacije

Prelom glave radijusa lakta, odnosno prelom glave žbice, najčešći je prelom u laktu. Oko 33% svih preloma lakta otpada upravo na ovu vrstu – prelom gornjeg dela okrajka žbice koji sa glavicom nadlaktice gradi spoljašnji deo zgloba lakta.

Mehanizam povređivanja glave žbice

Prelom glave žbice najčešće nastaje padom na ispruženu šaku, kada je ruka ispružena u laktu i rotirana na unutra, te se sila sa šake prenosi na ručni zglob, potom na žbicu i dolazi do preloma glave žbice.

Udružene povrede

Često, prilikom preloma glave radijusa lakta, može doći i do određenih mekotkivnih i koštanih povreda, koje često budu previdjene.

Najčešće mekotkivne udružene povrede su povrede ligamenata – spoljašnjeg kolateralnog ligamenta u 80% slučajeva, unutrašnjeg kolateralnog ligamenta, kombinacija povrede oba ligamenta ili rascep membrane koja spaja lakticu i žbicu i tom prilikom dolazi i do nestabilnosti u ručnom zglobu.

Često sa prelomom glave radijusa lakta dolazi i do preloma laktice, njenog koronoidnog nastavka, olekranona ili čak i do luksacije lakta, uz oštećenje spoljašnjeg kolateralnog ligamenta, što zahteva hiruršku rekonstrukciju.

Značaj glave radijusa u zglobu lakta

Glava radijusa lakta se zglobljava sa glavicom donjeg okrajka nadlaktice i ima veliku ulogu u stabilnosti zgloba lakta i to na dva načina:

  • valgus stabilnost (nemogućnost otvaranja ili krivljenja lakta u spoljašnju stranu) kod neadekvatne funkcije unutrašnjeg kolateralnog ligamenta;
  • uzdužna stabilnost – onemogućava migraciju žbice na gore u laktu, učestvuje u izgradnji membrane izmedju žbice i laktice i daje stabilnost ručnom zglobu. Prenos sila sa ručnog zgloba na lakat u zavisnosti je od površine zgloba izmedju glave žbice i glavice donjeg okrajka nadlaktice.

Postoje četiri tipa preloma glave radijusa lakta u zavisnosti od veličine fragmenata i dislokacije, što se može videti sa slike.

Klinička slika

Prilikom preloma javlja se bol u laktu sa spoljašnje strane, otok, bol pri pokretima, naročito pri izvrtanju i uvrtanju podlaktice. Nekada se javlja i mehanički blok pokreta u laktu zbog umetanja fragmenta kosti u zglobu lakta. Kod udruženih povreda ručnog zgloba javlja se bol u ručnom zglobu i duž podlaktice. Treba posebnu pažnju obratiti na stabilnost zgloba lakta, što bi ukazivalo na neku od povreda ligamenata.

Radi definitivne procene stanja u laktu nekada se može dati lokalni anestetik u zglob lakta da bi se omogućilo adekvatno testiranje u smislu da li postoji mehanički blok ili nestabilnost lakta, jer zbog bolova pacijent se često brani, te testiranje nije adekvatno.

Dijagnostika

Dijagnoza se pored kliničkog pregleda postavlja na osnovu radiografija lakta u dva pravca, nekada u tri pravca radi bolje vizualizacije glave radiusa.

Kod preloma sa dislokacijom poželjno je uraditi CT pregled lakta, radi boljeg uvida u obrazac preloma i donošenje odluke o daljem lečenju i boljem planiranju hirurškog zahvata, ukoliko je indikovan.

Ultrazvučna dijagnostika ima značajnu ulogu u dijagnostici mekotkivnih povreda u laktu, koje mogu biti udružene sa prelomima glave radiusa (povrede ligamenata). Ova metoda omogućava dinamičku proveru stabilnosti, odnosno funkcije ligamenata u realnom vremenu.

Lečenje preloma

Lečenje može biti neoperativno i operativno.

Neoperativno lečenje preloma

Glavni cilj neoperativnog lečenja je dobiti dobre pokrete u laktu i povratiti funkciju lakta. Zato bez obzira što je za srastanje preloma potreban duži vremenski perod imobilizacija u vidu mitele ili trougle marame se postavlja najduže 1-2 nedelje i pacijent započinje sa pokretima u laktu što je ranije moguće, bez obzira na bolove koje povremeno oseća. Na ovaj način se brže vraća funkcija lakta, nasuprot dugotrajnoj imobilizaciji koja vodi u kontrakturu lakta.

Naravno, ovaj vid lečenja rezervisan je za prelome glave radiusa bez pomeranja ili sa minimalnim pomeranjem, kod kojeg nema mehaničkog bloka ili nestabilnosti u zglobu lakta.

Operativno lečenje preloma

Operativno lečenje preloma omogućava očuvanje konfiguracije zgloba izmedju glave žbice i glavice donjeg okrajka nadlaktice, a pre svega očuvanje dužine žbice, odnosno glave, i stabilizaciju nestabilnog lakta rekonstrukcijom ligamenata.

Najnovija upustva za lečenje preloma glave radiusa nikako ne dopuštaju ranije često korišćenu hiruršku metodu vađenja polomljenog fragmenta, jer se na taj način gubi dužina žbice, dolazi do nestabilnosti u laktu, ali i u ručnom zglobu, kao i posledičnog propadanja hrskavice, degenerativnog oboljenja – artroze.

Danas se preporučuje očuvanje glave radijusa po svaku cenu, bilo da se radi o prostoj hirurškoj repoziciji, osteosinteza fragmenata, slobodnim šrafovima ili pločom i šrafovima, naravno uz rekonstrukciju ligamenata (kolateralnih i anularnog ligamenta).

Kod jako dislociranih preloma, kod kojih rekonstrukcija nije moguća ili se ne može rekonstruisati glava radijusa na zadovoljavajući način, preporučuje se ugradnja proteze glavice radiusa, radi očuvanja dužine žbice i stabilnosti lakta.